Finansowe wsparcie regionów przygranicznych
W Brukseli odbyło się spotkanie inaugurujące Komunikat Komisji Europejskiej – Silne regiony na rzecz bezpiecznej Europy
Podpisana została deklaracja stworzenia instrumentu EastInvest, który ma uruchomić co najmniej 28 mld euro w latach 2026–2027 na wsparcie regionów przygranicznych Wspólnoty.
Spotkanie otworzyła przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen, podkreślając kluczową rolę wschodnich regionów w budowaniu bezpieczeństwa Europy.
Przypomnijmy. 18 lutego Komisja Europejska opublikowała strategiczny dokument „Silne regiony na rzecz bezpiecznej Europy“. Komisja wskazała w nim, że bezpieczeństwo UE zaczyna się na wschodniej granicy (od Bałtyku po Morze Czarne), a odporność regionów przygranicznych jest bezpośrednio powiązana z bezpieczeństwem całej Unii.
Dokument wpisuje się w szerszy kontekst geopolityczny związany z trwającą rosyjską wojną przeciwko Ukrainie oraz agresywną polityką Rosji i Białorusi. Przyjęta strategia w sprawie wschodnich regionów przygranicznych, w tym Warmii i Mazur, oznacza większe środki m.in. na bezpieczeństwo, infrastrukturę i rozwój gospodarczy.
Podczas konferencji w Brukseli, inaugurującej Komunikat Komisji Europejskiej, została podpisana deklaracja dotycząca stworzenia instrumentu finansowego EastInvest. Ma on wspierać inwestycje w regionach przygranicznych przy współpracy m.in. z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym. Według zapowiedzi, w latach 2026-2027 planowane jest uruchomienie co najmniej 28 mld euro na inwestycje publiczne i prywatne w państwach objętych wsparciem.
– Przez wiele miesięcy podkreślałem, również na forum Europejskiego Komitetu Regionów, w jak trudnej sytuacji znalazły się regiony położone na wschodniej granicy Unii Europejskiej – mówi marszałek województwa warmińsko-mazurskiego Marcin Kuchciński. – Na przykładzie mojego rodzinnego województwa warmińsko-mazurskiego doskonale widać, jak poczucie zagrożenia wywołane agresywną postawą Rosji przełożyło się na obniżenie poziomu inwestycji czy zmniejszenie liczby turystów. Dlatego wspólnie z innymi liderami regionów przygranicznych konsekwentnie apelowaliśmy do Komisji Europejskiej o stworzenie specjalnego mechanizmu, który wspomoże nas w tej trudnej sytuacji i cieszę się, że spotkaliśmy się ze zrozumieniem. Wiążę duże nadzieje z EastInvest Facility, bo jeśli UE ma mieć bezpieczne granice, to jej regiony przygraniczne muszą być silne: militarnie, ale przede wszystkim społecznie i gospodarczo.
W brukselskiej konferencji uczestniczyli przedstawiciele instytucji unijnych, rządów państw członkowskich oraz regionów przygranicznych. Nasz region reprezentowali: poseł do Parlamentu Europejskiego Jacek Protas, członek zarządu województwa Robert Turlej oraz dyrektor Departamentu Polityki Regionalnej Urzędu Marszałkowskiego Województwa Warmińsko-Mazurskiego Lidia Wójtowicz.
– Decyzje podjęte w Brukseli potwierdzają, że wschodnie regiony Unii Europejskiej mają dziś znaczenie strategiczne – mówi Robert Turlej. –To ważny moment dla naszego regionu. Istotne będzie teraz przełożenie kierunków politycznych na konkretne programy oraz inwestycje, które przełożą się na miejsca pracy, rozwój infrastruktury i poprawę jakości życia mieszkańców.
Kluczowym elementem Komunikatu „Silne regiony na rzecz bezpiecznej Europy”, stanowiącego punkt wyjścia do dalszych prac legislacyjnych i programowych, jest zapowiedź działań w 5 obszarach:
Bezpieczeństwo i odporność
Rozwój infrastruktury dual-use, mobilności wojskowej, systemów antydronowych, ochrony infrastruktury krytycznej.
Nowe inwestycje i przemysł
Regiony przygraniczne mają stać się miejscem inwestycji w technologie obronne, energetykę, logistykę i innowacje.
Wykorzystanie lokalnych zasobów
Bioekonomia, energia odnawialna, rolnictwo, surowce strategiczne – czyli rozwój ma wynikać z lokalnych zasobów regionów.
Lepsza łączność i infrastruktura
Transport, kolej, porty, 5G, cyfryzacja. Integracja wschodu UE z rynkiem europejskim zamiast dawnych powiązań ze Wschodem.
Ludzie i demografia
Zatrzymanie odpływu mieszkańców, dostęp do usług publicznych, mieszkalnictwo, rynek pracy. Komisja Europejska bardzo mocno akcentuje depopulację jako zagrożenie bezpieczeństwa.
